Η ιστορία της ναυτιλίας είναι γεμάτη από τραγωδίες, όμως καμία δεν έχει στοιχειώσει τη συλλογική φαντασία όσο η εγκατάλειψη του Mary Celeste. Στις 5 Δεκεμβρίου 1872, το πλοίο αυτό πέρασε στην αθανασία, όχι για κάποιο ένδοξο κατόρθωμα, αλλά γιατί βρέθηκε να πλέει «ζωντανό» στον Ατλαντικό, ενώ κάθε ψυχή πάνω σε αυτό είχε χαθεί για πάντα.

Το Χρονικό της Ανακάλυψης

Όλα ξεκίνησαν το μεσημέρι της 5ης Δεκεμβρίου 1872. Το καναδικό βριγαντίνο Dei Gratia, με πλοίαρχο τον David Morehouse, έπλεε 400 μίλια ανατολικά των Αζορών όταν εντόπισε στον ορίζοντα ένα πλοίο να κινείται ασταθώς.

Όταν η ομάδα νηοψίας ανέβηκε στο κατάστρωμα, η εικόνα ήταν παράδοξη:

Απουσία Ανθρώπων: Ο καπετάνιος Benjamin Briggs, η σύζυγός του Sarah, η δίχρονη κόρη τους Sophia και το 7μελές πλήρωμα είχαν εξαφανιστεί.

Άθικτο Φορτίο: Τα 1.701 βαρέλια βιομηχανικού αλκοόλ ήταν στη θέση τους.

Αξιοπλοΐα: Το πλοίο είχε νερό στα ύφαλα (περίπου ένα μέτρο), αλλά ήταν απόλυτα ικανό να συνεχίσει το ταξίδι.

Ελλείψεις: Έλειπαν μόνο ο εξάντας, οι ναυτικοί χάρτες και η μοναδική σωσίβια λέμβος.

Μια «Καταραμένη» Προϊστορία

Πριν μετονομαστεί σε Mary Celeste, το πλοίο ονομαζόταν Amazon. Η φήμη του ως «κακότυχο» ξεκίνησε από το παρθενικό του ταξίδι το 1861, όταν ο πρώτος του καπετάνιος πέθανε ξαφνικά. Στα επόμενα χρόνια, ενεπλάκη σε συγκρούσεις στη Μάγχη και τελικά εξόκειλε το 1867. Ανακατασκευάστηκε και μετονομάστηκε, αλλά φαίνεται πως η μοίρα του είχε ήδη γραφτεί.

Η Δίκη του Γιβραλτάρ: Έγκλημα ή Ατύχημα;

Όταν το πλοίο οδηγήθηκε στο Γιβραλτάρ, ο Γενικός Εισαγγελέας Frederick Solly-Flood ξεκίνησε μια έρευνα γεμάτη προκαταλήψεις. Πίστευε ακράδαντα ότι το πλήρωμα του Dei Gratia είχε δολοφονήσει τους επιβαίνοντες για να εισπράξει τα τροφεία διάσωσης.

Βασίστηκε σε σημάδια στην πλώρη και λεκέδες σε ένα σπαθί, θεωρώντας τα ίχνη αίματος. Ωστόσο, η επιστημονική ανάλυση της εποχής τον διέψευσε: δεν ήταν αίμα. Παρά την έλλειψη στοιχείων, οι υποψίες παρέμειναν, οδηγώντας σε μια εξευτελιστικά χαμηλή αποζημίωση για τους διασώστες.

Μύθοι και Fake News: Η Παρέμβαση του Conan Doyle

Το μυστήριο γιγαντώθηκε το 1884, όταν ο νεαρός τότε Arthur Conan Doyle (ο δημιουργός του Σέρλοκ Χολμς) έγραψε μια φανταστική ιστορία βασισμένη στο πλοίο. Εκείνος πρόσθεσε τις λεπτομέρειες που όλοι ξέρουμε σήμερα, αλλά είναι ψευδείς:

Μετονόμασε το πλοίο σε Marie Celeste (με «i»).

Ισχυρίστηκε ότι βρέθηκε ζεστό φαγητό στο τραπέζι και φλιτζάνια τσαγιού που άχνιζαν.

Ανέφερε ότι τα πανιά ήταν όλα ανοιχτά και η λέμβος στη θέση της.

Στην πραγματικότητα, το πλοίο ήταν ανακατωμένο, βρεγμένο και η εγκατάλειψη ήταν βιαστική.

Η Επιστημονική Λύση: Το Μυστικό των Βαρελιών

Γιατί όμως ένας έμπειρος καπετάνιος όπως ο Briggs να εγκαταλείψει ένα γερό πλοίο στη μέση του ωκεανού; Η απάντηση φαίνεται να κρύβεται στα 1.701 βαρέλια αλκοόλ.

Εννέα από αυτά τα βαρέλια, φτιαγμένα από κόκκινη βελανιδιά (πορώδες ξύλο), βρέθηκαν άδεια. Σύγχρονα πειράματα (2006) απέδειξαν ότι η διαρροή αναθυμιάσεων αιθανόλης μπορεί να προκαλέσει μια «ψυχρή έκρηξη».

Το Σενάριο της Τραγωδίας: Μια σπίθα προκάλεσε ένα εντυπωσιακό ωστικό κύμα φλόγας. Αν και η φλόγα δεν άφησε σημάδια καύσης, ο κρότος και οι αναθυμιάσεις πανικόβαλαν τον Briggs. Φοβούμενος μια γενικευμένη έκρηξη, διέταξε την προσωρινή εκκένωση στη λέμβο. Έδεσε τη λέμβο στο πλοίο με ένα σχοινί, περιμένοντας να περάσει ο κίνδυνος. Όμως, η θαλασσοταραχή έκοψε το σχοινί. Το Mary Celeste απομακρύνθηκε με τον άνεμο και η λέμβος έμεινε μόνη στον ωκεανό…

Επίλογος

Το Mary Celeste τελικά ναυάγησε το 1885 στην Αϊτή, σε μια πραγματική απόπειρα ασφαλιστικής απάτης από τον τότε καπετάνιο του. Όμως, η σκιά των 10 ανθρώπων που χάθηκαν το 1872 παραμένει ζωντανή. Ίσως η γοητεία αυτής της ιστορίας να έγκειται ακριβώς στο ότι, παρά τις εξηγήσεις, η θάλασσα κρατά πάντα ένα μικρό μέρος του μυστικού για τον εαυτό της.

Πηγές:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Celeste
2. https://www.britannica.com/topic/Mary-Celeste
3. https://www.ebsco.com/research-starters/social-sciences-and-humanities/mary-celeste-mystery
4. https://seattlesailingship.com/haunted-ships-mary-celeste/?srsltid=AfmBOopOn7xoU4y6MpRIFPh9l66ywjcYHAcUTvjt4I-xobkTyEI3gbzz